مطهر بن محمد جمالى يزدى
مقدمه 21
فرخ نامه ( دائرة المعارف علوم و فنون و عقايد ) ( فارسى )
ناگفته نگذريم كه در ميان اين فرهنگ چند لغت عربى هست ( مانند نخوت ، نكبت ) كه محتمل است در نسخ به اشتباه كتابت شده و نويسنده نتوانسته است كه صحيح آنها را بيابد و ضبط كند . مرا نيز توفيق آن دست نداد كه همهء لغات فارسى را به صورت مضبوط و اصيل نقل و ضبط كند و ناگزير با گذاشتن علامت سؤال در كنار كلماتى كه ناشناخته ماند و در مآخذ و مراجع و لغت نامهها ديده نشد ( مخصوصا كه از دكتر جعفر شهيدى نيز يارى خواستم ) عجز و شك خود را نشان داد . به هر حال براى آنكه علاقهمندان با لغات قديمى و مهجور و اصطلاحات علمى و حرفتى اين متن به آسانى آشنا شوند فهرستى در انتها ترتيب داده شد كه حاوى اكثر لغات و اصطلاحات و مفردات و ابزارها و اسماء جمندگان و غير آنان است . نسخههاى اين كتاب شرح نسخههاى اين كتاب در جدول ضميمه به تفصيل ديده مىشود و از ميان شانزده نسخهاى كه از وجود آنها مطلعم به دوازده نسخه نگريستهام و پنج نسخه را در تصحيح متن زير دست داشتهام . نسخهاى كه اساس قرار گرفت و اقدم نسخههاست جزئى است از مجموعهء كوپرولو كه عكسش را استاد مجتبى مينوى براى كتابخانهء مركزى فراهم فرمود . نسخههاى موزهء بريتانيا و سه نسخهء متعلق به كتابخانهء ملى پاريس نيز مورد استفاده بود و نسخه بدلها مأخوذ از آنهاست . در بعضى موارد هم كه در محل خود مورد اشاره قرار گرفته به قسمتهايى چند از نسخههاى ملى ملك و كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران مراجعه كردهام . در اين نوع كتب ، متن هيچيك از دو نسخه با هم تطبيق كامل ندارد . كاتبان به ميل و ذوق و حتى بر اساس اطلاع و تخصص و اعتقاد و تجربهء خود در متن تصرف مىكردهاند . مطالبى را كه نمىپسنديدهاند نمىنوشتهاند . مطالبى را هم كه نسبت به آنها صاحب تصرف و تجربتى بودهاند تغيير داده و احتمالا نكتههايى از خود بر آنها الحاق مىكردهاند . بنا بر همين علل است كه ضبط مطالب و نحوهء ان شاء و تحرير نسخ اين كتاب هم مختلف است و ميسر نبود كه نسخه بدلها به صورت جامعتر ازين نقل شود .